European Farm Animal Biodiversity Information System
   
Białogrzbieta/bydło/Polska  

Nazwa populacji

Nazwa podstawowa Białogrzbieta
Język nazwy podstawowej pol.
Nazwa międzynarodowa Polish Whitebacked

Komentarz do nazwy podstawowej

Nazwa pochodzi o charakterystycznego umaszczenia czarnego, rzadziej czerwonego z białym pasem na grzbiecie

Nazwy lokalne

Nazwa lokalna Język nazwy lokalnej
Rückenscheckig ger.
Polish Whitebacked eng.
Bydła nadburzańskie pol.
Bydło nadwiślańskie pol.

Komentarz do nazwy lokalnej

Prof. Pruski (1967) podaje, że z nazwą "białogrzbiety" spotykamy się w opisie bydła dokonanym przez Jana Ostromęckiego w 1903 r. Autor ten podzielił bydło krajowe na dwie grupy:•bydło czerwone polskie •bydło, które nazywa: żuławskim, białogrzbietami, czasami nadwiślańskim, powiślańskim, nadświdrzańskim, nadburzańskim. Bydło to posiadało charakterystyczną maść tzn. było ono na ogół srokate, najczęściej biało-czarne, czerwono-srokate, a rzadziej sino (popielato)-srokate

Zdjęcia

Rok:
Płeć: unknown
Autor: Monika wesołowska
Lokalizacja:
Rok:
Płeć: unknown
Autor: Monika Wesołowska
Lokalizacja:

Historia

Prowadzenie ksiąg hodowlanych Tak
Rok otwarcia księgi hodowlanej 2003
Status udomowienia udomowione
Typ pochodzenia rodzima

Pochodzenie

Pochodzi od tura Bos primigenius. Od wieków bydło bytujące na terenach rozciągających się od rzeki Narwi poprzez dorzecze Bugu, aż po rzekę Wieprz. W połowie XX wieku uznawane za rasę wymarłą. Odszukanie nielicznych osobników pozwoliło na prowadzenie pracy zmierzającej do odtworzenia pierwotnej populacji.

Rok wytworzenia

XIII - XIV wiek.

Główne rejony występowania

Rejon nadburzański; tereny nad Narwią, woj. lubelskie i podlaskie.

Kierunki użytkowania

Kierunki użytkowania
1 mleczne
2 mięsne

Feneotyp

samce samice
Wysokość w kłębie (średnio,cm) 140 128
Średnia wysokość w krzyżu (cm) 140 130
Masa ciała (średnio, kg) 800 550

Inne specyficzne cechy

cechy budowy: łeb ciężki, skrzyniasty, oczodoły o wysklepionym obramowaniu, szyja długa z wyraźnym podgardlem, tułów długi, głęboki, kończyny krótkie, silne i prawidłowo ustawione, wymię prawidłowo zbudowane i zawieszone

Umaszczenie

Umaszczenie podstawowe

czarne, rzadziej czerwone z białym pasem na grzbiecie

Komentarz dotyczący umaszczenia

Biłay pas zaczyna się na głowie i przechodzi przez cały grzbiet rozszerzając się na zadzie i przechodzi przez wymie na brzuch, kończąc się na wysokości przednich kończyn. Brzeg białego pasa jest nieregularny i postrzępiony. Brzuch i wewnetrzna strona nóg często łaciate lub mocno nakrapiane.

Informacje na temat rogów

Liczba rogów (samce) 2
Liczba rogów (samice) 2

Informacje dotyczące użytkowości

samce samice
min średnio max min średnio max
Średni dzienny przyrost
samce samice mierzony w okresie
średnio max średnio max od do

Informacje dotyczące użytkowości rozpłodowej

min średnio max
Wielkość miotu 1 1 1

Informacje dotyczące użytkowości mlecznej

min średnio max
Wydajność mleka w laktacji (kg) 3500
Długość laktacji (dni) 300

Dodatkowe informacje:

Adaptacja do trudnych warunków środowiskowych

Według informacji uzyskanej od rolników, którzy jeszcze utrzymują bydło białogrzbiete, odznacza się ono właściwościami cechującymi populacje autochtoniczne, takimi jak: duża odporność i zdrowotność, długowieczność, bardzo dobra płodność, lekkie porody, duża żywotność cieląt i łatwość ich odchowu. Istotne znaczenie ma też doskonałe przystosowanie tego bydła do trudnych warunków środowiska, niewybredność w doborze pasz, zdolność do ograniczania wydajności umożliwiająca przetrwanie sezonowych niedoborów paszowych, jak też dość szybkie regenerowanie utraconej kondycji.

Znaczenie kulturotwórcze

Konieczność restytucji, a następnie ochrony zasobów genetycznych tej rodzimej rasy wynika również z jej wartości dla narodowej kultury rolniczej. Stanowi ona cenny materiał dla rolnictwa ekologicznego, nie tylko w znaczeniu biologicznym, ale także krajobrazowym i etnograficznym.

Znaczenie środowiskowe

na obszarach chronionych (Poleski, Biebrzański i Narwiański Park Narodowy itp.) białogrzbiety zapewniają lepszą opłacalność produkcji w stosunku do ras wysokoprodukcyjnych, stąd ich utrzymanie w systemie ekstensywnm pozwala na konserwacje warunków srodowiskowych.

Cechy specyficzne

Dane populacyjne

Rok
Liczebność populacji:
Liczba samic hodowlanych:
Liczba samic wpisanych do ksiąg:
% samic krytych w czystości rasy: 
Liczba stad ogółem:
Program ochrony:
Krajowy status zagrożenia:
Kontrola użytkowości:
Procent samic objętych kontrolą użytkowości:
Samice objęte kontrolą użytkowości:
2004
33
33
33
33
2
Tak
stan krytyczny, ochrona zasobów
 
100
33
Rok
Liczebność populacji:
Trend w liczebności populacji:
Trend w liczebności stad:
Tendencja liczebności samic: 
Liczba samic hodowlanych:
Liczba samic wpisanych do ksiąg:
% samic krytych w czystości rasy: 
Liczba stad ogółem:
Program ochrony:
Krajowy status zagrożenia:
Kontrola użytkowości:
Liczba stad objętych kontrolą użytkowości:
Procent samic objętych kontrolą użytkowości:
Samice objęte kontrolą użytkowości:
2005
75 - 100
wzrostowa
wzrostowa
wzrostowa
75
75
75
10
Tak
zagrożona, ochrona zasobów
 
10
100
75
Rok
Liczebność populacji:
Trend w liczebności populacji:
Trend w liczebności stad:
Tendencja liczebności samic: 
Liczba samic hodowlanych:
Liczba samic wpisanych do ksiąg:
% samic krytych w czystości rasy: 
Liczba stad ogółem:
Program ochrony:
Krajowy status zagrożenia:
Kontrola użytkowości:
Liczba stad objętych kontrolą użytkowości:
Procent samic objętych kontrolą użytkowości:
Samice objęte kontrolą użytkowości:
2006
79 - 100
wzrostowa
wzrostowa
wzrostowa
79
79
79
12
Tak
zagrożona, ochrona zasobów
 
19
100
79
Rok
Liczebność populacji:
Trend w liczebności populacji:
Trend w liczebności stad:
Tendencja liczebności samic: 
Liczba samców rozpłodowych:
Liczba samic hodowlanych:
Liczba samic wpisanych do ksiąg:
% samic krytych w czystości rasy: 
Liczba stad ogółem:
Program ochrony:
Krajowy status zagrożenia:
Kontrola użytkowości:
Procent samic objętych kontrolą użytkowości:
Samice objęte kontrolą użytkowości:
Samce objęte kontrolą użytkowości:
2007
120 - 150
wzrostowa
wzrostowa
wzrostowa
8
111
111
100
17
Tak
zagrożona, ochrona zasobów
 
100
111
8
Rok
Liczebność populacji:
Trend w liczebności populacji:
Trend w liczebności stad:
Tendencja liczebności samic: 
Liczba samic hodowlanych:
Liczba samic wpisanych do ksiąg:
% samic wpisanych do ksiąg:
% samic krytych w czystości rasy: 
Liczba stad ogółem:
Program ochrony:
Krajowy status zagrożenia:
Kontrola użytkowości:
Liczba stad objętych kontrolą użytkowości:
Procent samic objętych kontrolą użytkowości:
Samice objęte kontrolą użytkowości:
2008
200 - 250
wzrostowa
wzrostowa
wzrostowa
172
172
100
100
26
Tak
zagrożona, ochrona zasobów
 
26
100
172
Rok
Liczebność populacji:
Trend w liczebności populacji:
Trend w liczebności stad:
Tendencja liczebności samic: 
Liczba samic hodowlanych:
Liczba samic wpisanych do ksiąg:
% samic krytych w czystości rasy: 
Liczba stad ogółem:
Program ochrony:
Krajowy status zagrożenia:
Kontrola użytkowości:
Procent samic objętych kontrolą użytkowości:
Samice objęte kontrolą użytkowości:
2009
200 - 250
wzrostowa
wzrostowa
wzrostowa
193
193
100
30
Tak
zagrożona, ochrona zasobów
 
100
193
Rok
Liczebność populacji:
Trend w liczebności populacji:
Trend w liczebności stad:
Tendencja liczebności samic: 
Liczba samic hodowlanych:
Liczba samic wpisanych do ksiąg:
% samic krytych w czystości rasy: 
Liczba stad ogółem:
Program ochrony:
Krajowy status zagrożenia:
Kontrola użytkowości:
Procent samic objętych kontrolą użytkowości:
Samice objęte kontrolą użytkowości:
2010
270 - 300
wzrostowa
wzrostowa
wzrostowa
265
265
100
38
Tak
zagrożona, ochrona zasobów
 
100
265
Rok
Liczebność populacji:
Trend w liczebności populacji:
Trend w liczebności stad:
Tendencja liczebności samic: 
Program ochrony:
Krajowy status zagrożenia:
2011
322
wzrostowa
wzrostowa
wzrostowa
Tak
zagrożona, ochrona zasobów
Rok
Liczebność populacji:
Wiarygodność danych:
Trend w liczebności populacji:
Trend w liczebności stad:
Tendencja liczebności samic: 
Liczba samców rozpłodowych:
Liczba samic hodowlanych:
Liczba samic wpisanych do ksiąg:
Program ochrony:
Krajowy status zagrożenia:
2012
335
wysoka
wzrostowa
wzrostowa
wzrostowa
4
335
339
Tak
zagrożona, ochrona zasobów
Rok
Liczebność populacji:
Trend w liczebności populacji:
Tendencja liczebności samic: 
Liczba samców rozpłodowych:
Liczba samic hodowlanych:
Program ochrony:
Krajowy status zagrożenia:
2014
396
wzrostowa
wzrostowa
30
366
Tak
zagrożona, ochrona zasobów

Organisation monitoring breed